اندازه و فاصله‌ها
فضا چقدر بزرگ است؟ سیاره‌ها را با هم مقایسه کن و فاصله‌ها را «قدم بزن».
⭐ ۰ از ۷ مرحلهدر این درس یاد می‌گیری
اندازهٔ جسم را با فاصلهٔ آن اشتباه نگیر و مقیاس را به کار ببر.
اندازهٔ سیاره‌ها
این‌جا سیاره‌ها با نسبت واقعی کنار هم آمده‌اند. روی هر کدام بزن.
مشتری: قطر ۱۳۹٬۸۲۰ کیلومتر — ۱۱٫۰ برابر قطر زمین؛ حدود ۱٬۳۲۱ زمین در آن جا می‌شود.
با همین نسبت، خورشید دایره‌ای به قطر حدود ۱۴۰۰ پیکسل می‌شد؛ یعنی بسیار بزرگ‌تر از این صفحه! (۰ از ۴ سیاره را مقایسه کرده‌ای)
فاصله‌ها را قدم بزن
فرض کن فاصلهٔ زمین تا خورشید فقط ۱۰ قدم است. بقیهٔ سیاره‌ها چند قدم دورند؟
| سیاره | قدم‌ها (زمین = ۱۰) | فاصله تا خورشید | زمان رسیدن نور |
|---|---|---|---|
| عطارد | ۴ قدم | ۵۸ میلیون کیلومتر | ۳ دقیقه |
| زهره | ۷ قدم | ۱۰۸ میلیون کیلومتر | ۶ دقیقه |
| زمین | ۱۰ قدم | ۱۵۰ میلیون کیلومتر | ۸ دقیقه |
| مریخ | ۱۵ قدم | ۲۲۸ میلیون کیلومتر | ۱۳ دقیقه |
| مشتری | ۵۲ قدم | ۷۷۸ میلیون کیلومتر | ۴۳ دقیقه |
| زحل | ۹۶ قدم | ۱٬۴۳۳ میلیون کیلومتر | ۱ ساعت و ۲۰ دقیقه |
| اورانوس | ۱۹۲ قدم | ۲٬۸۷۲ میلیون کیلومتر | ۲ ساعت و ۴۰ دقیقه |
| نپتون | ۳۰۱ قدم | ۴٬۴۹۵ میلیون کیلومتر | ۴ ساعت و ۱۰ دقیقه |
اگر فاصلهٔ خورشید تا زمین ۱۰ قدم (حدود ۷ متر) باشد، نپتون حدود ۳۰۰ قدم، یعنی حدود دو برابر طول یک زمین فوتبال دور است!
می‌دانستی؟
نور در هر ثانیه حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر می‌رود و باز هم ۸ دقیقه طول می‌کشد تا از خورشید به زمین برسد.
قطر خورشید حدود ۱۰ برابر قطر مشتری و حدود ۱۰۹ برابر قطر زمین است.
🔭 برای کنجکاوها (ردهٔ بالاتر)
ستاره‌شناس‌ها فاصله‌های بزرگ را با «واحد نجومی» (AU) می‌سنجند: میانگین فاصلهٔ زمین تا خورشید، یعنی حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتر.
برای فاصلهٔ ستاره‌ها از «سال نوری» استفاده می‌کنیم: مسافتی که نور در یک سال می‌پیماید (حدود ۹٫۵ هزار میلیارد کیلومتر).
امتحان کوچک
کدام سیاره از همه بزرگ‌تر است؟
کارگاه پژوهش؛ مدل، مشاهده و نتیجه
مراحل را انجام بده و نتیجه را روی کاغذ ثبت کن. برای دیدن مرحلهٔ بعد روی عنوان آن بزن.
۱. آماده‌سازی
روی کاغذ فرض کن فاصلهٔ زمین تا خورشید ۱ سانتی‌متر است.
۱ از ۳ مرحله را دیده‌ای.
دلیل علمی را پیدا کن
اگر ۱ واحد نجومی در مدل برابر ۲ سانتی‌متر باشد، ۳۰ واحد تقریباً چند سانتی‌متر است؟
ستاره‌ها و نشان‌های تو
چی یاد گرفتیم؟
- سیاره‌ها اندازه‌های بسیار متفاوتی دارند؛ مشتری بزرگ‌ترین است.
- فاصله‌ها در فضا بسیار زیادند و نور هم برای رسیدن به سیاره‌ها زمان لازم دارد.
- برای فاصله‌های بزرگ از واحد نجومی و سال نوری استفاده می‌کنیم.
🎉 حالا می‌دانی فضا چقدر بزرگ است!
📚 منابع و مطالعهٔ بیشتر
عددهای دوره گرد شده‌اند. اندازه و سرعت در برخی مدل‌ها برای فهم بهتر تغییر کرده‌اند؛ تعداد قمرهای شناخته‌شده با کشف‌های تازه تغییر می‌کند.