فصل‌ها
چرا بهار و تابستان و پاییز و زمستان داریم؟ جواب کج بودن محور زمین است!
⭐ ۰ از ۷ مرحلهدر این درس یاد می‌گیری
فصل‌ها را با کجی محور و تغییر تابش خورشید توضیح بده.
فصل‌ها چرا به وجود می‌آیند؟
خیلی‌ها فکر می‌کنند تابستان گرم است چون زمین به خورشید نزدیک‌تر است. اما این درست نیست!
محور چرخش زمین حدود ۲۳٫۵ درجه کج است. وقتی نیمکرهٔ شمالی به سمت خورشید کج شود، نور مستقیم‌تر می‌تابد و روزها بلندتر می‌شود؛ آن‌جا تابستان است. وقتی از خورشید دور شود، زمستان است.
همین‌طور که زمین دور خورشید می‌چرخد، محورش همیشه به یک سمت در فضا اشاره می‌کند. برای همین فصل‌ها یکی‌یکی از راه می‌رسند.
زمین را در مدارش ببر
هر فصل را انتخاب کن و کج بودن محور را نسبت به خورشید ببین.
🌸 حدود اول فروردین (نوروز) — اعتدال بهاری
محور زمین نه به سمت خورشید است و نه دور از آن؛ روز و شب تقریباً برابرند و هوا رو به گرم شدن می‌رود.
فصل‌ها در ایران
نوروز (اول فروردین): لحظهٔ اعتدال بهاری؛ شب و روز تقریباً برابرند.
حدود اول تیر: بلندترین روز سال در نیمکرهٔ شمالی (آغاز تابستان).
شب یلدا (۳۰ آذر): بلندترین شب سال؛ بعد از آن روزها دوباره بلندتر می‌شوند.
وقتی در ایران تابستان است، در استرالیا و نیمکرهٔ جنوبی زمستان است.
🔭 برای کنجکاوها (ردهٔ بالاتر)
اگر فاصله علت فصل‌ها بود، همهٔ زمین هم‌زمان تابستان یا زمستان می‌شد. ولی زمین در اوایل ژانویه به خورشید نزدیک‌تر است و در شمال زمستان است!
در اعتدال‌ها (بهاری و پاییزی) نور خورشید به طور مساوی به هر دو نیم‌کره می‌تابد. در انقلاب‌ها (تابستانی و زمستانی) یکی از نیم‌کره‌ها بیشترین یا کمترین نور را می‌گیرد.
امتحان کوچک
علت اصلی به وجود آمدن فصل‌ها چیست؟
کارگاه پژوهش؛ مدل، مشاهده و نتیجه
مراحل را انجام بده و نتیجه را روی کاغذ ثبت کن. برای دیدن مرحلهٔ بعد روی عنوان آن بزن.
۱. آماده‌سازی
در شبیه‌ساز، تابستان و زمستان نیمکرهٔ شمالی را انتخاب کن.
۱ از ۳ مرحله را دیده‌ای.
دلیل علمی را پیدا کن
کدام توضیح علت اصلی فصل‌هاست؟
ستاره‌ها و نشان‌های تو
چی یاد گرفتیم؟
- محور زمین ۲۳٫۵ درجه کج است و همین فصل‌ها را می‌سازد.
- علت فصل‌ها فاصله از خورشید نیست.
- نوروز اعتدال بهاری و یلدا بلندترین شب سال است.
🎉 حالا می‌دانی چرا نوروز و یلدا در یک زمان خاص‌اند!
📚 منابع و مطالعهٔ بیشتر
عددهای دوره گرد شده‌اند. اندازه و سرعت در برخی مدل‌ها برای فهم بهتر تغییر کرده‌اند؛ تعداد قمرهای شناخته‌شده با کشف‌های تازه تغییر می‌کند.