فصل ۱ · شروع یادگیری

شروع برنامه‌نویسی با پایتون

برنامه چیست، پایتون چگونه دستورها را می‌خواند و اولین کد را چطور اجرا کنیم؟

۲۵ دقیقهٔ پیشنهادی مطالعه و تمرین۵ بخشتمرین عملی و خودآزمایی

بعد از این فصل می‌توانی…

  • تفاوت کاربر و برنامه‌نویس را توضیح بدهی.
  • یک برنامهٔ کوتاه بنویسی و ترتیب اجرای آن را دنبال کنی.
  • خطای نوشتاری را پیدا و اصلاح کنی.
ویدیوی این فصل

شروع برنامه‌نویسی با پایتون

ویدیوی این فصل هنوز اضافه نشده است. می‌توانی همین حالا آموزش متنی و تمرین‌ها را شروع کنی.

بخش 1

برنامه، دستورهای دقیق برای انجام یک کار

وقتی از ماشین‌حساب استفاده می‌کنی، کاربر یک برنامه هستی. وقتی دستور محاسبهٔ میانگین نمره‌ها را می‌نویسی، نقش برنامه‌نویس را داری. برنامه مجموعه‌ای از دستورهاست که دادهٔ ورودی را می‌گیرد، پردازش می‌کند و نتیجه می‌دهد.

پیش از کدنویسی، کار را به قدم‌های کوچک تقسیم کن: نمره‌ها را بگیر، جمعشان کن، بر تعداد تقسیم کن و نتیجه را نمایش بده. این قدم‌ها طرح حل مسئله یا الگوریتم تو هستند.

بخش 2

اولین دستور: نمایش خروجی

print() مقدار داخل پرانتز را در خروجی نشان می‌دهد. متن باید بین دو کوتیشن هم‌نوع باشد. اعداد برای محاسبه به کوتیشن نیاز ندارند.

در کارگاه، کد را در main.py می‌نویسی و دکمهٔ اجرا را می‌زنی. بخش Console نتیجه را نشان می‌دهد و Variables مقدار متغیرها را پس از اجرا نمایش می‌دهد.

سلام پایتون

print("سلام، پایتون!")
print(7 * 8)
خروجی مورد انتظار
سلام، پایتون!
56
بخش 3

اجرای خط‌به‌خط و تغییر مقدار

پایتون معمولاً دستورها را از بالا به پایین اجرا می‌کند. در خط x = x + 2 ابتدا سمت راست با مقدار فعلی x محاسبه می‌شود؛ بعد نتیجه به نام x نسبت داده می‌شود.

قبل از اجرا، خروجی هر print را روی کاغذ پیش‌بینی کن. سپس پیش‌بینی خودت را با خروجی مقایسه کن.

ردیابی برنامه

x = 2
print(x)
x = x + 2
print(x)
خروجی مورد انتظار
2
4
بخش 4

محیط تعاملی، اسکریپت و خطا

در محیط تعاملی معمول پایتون، یک دستور می‌نویسی و پاسخ می‌گیری. اسکریپت، چند دستور ذخیره‌شده در فایلی با پسوند .py است. ویرایشگر این سایت یک اسکریپت کامل را اجرا می‌کند؛ علامت >>> را داخل فایل ننویس.

اگر کوتیشن یا پرانتز بسته نشود، ممکن است SyntaxError ببینی. شمارهٔ خط و پیام خطا را بخوان و نشانه‌های همان خط و خط قبل را بررسی کن. خطا بخشی از یادگیری است.

بخش 5

سه مسیر اصلی اجرای برنامه

بعضی دستورها پشت سر هم اجرا می‌شوند؛ بعضی با شرط if انتخاب می‌شوند؛ بعضی با حلقه تکرار می‌شوند. تابع نیز چند دستور را برای استفادهٔ دوباره نام‌گذاری می‌کند. در فصل‌های بعد هرکدام را جداگانه می‌سازیم.

نمونهٔ شمارش واژه‌ها در اسلایدهای پایانی، مقصد این مسیر است. فعلاً لازم نیست تمام دستورهای آن را حفظ کنی؛ پس از درس دیکشنری می‌توانی چنین برنامه‌ای بنویسی.

حالا نوبت توست

کارت معرفی من

نام دلخواهت، عبارت «اولین برنامهٔ من» و حاصل ۹ ضربدر ۶ را در سه خط جدا چاپ کن.

یک راهنمای کوچک

برای متن کوتیشن بگذار؛ عبارت 9 * 6 باید بیرون کوتیشن باشد.

پاسخ پیشنهادی و خروجی
print("سارا")
print("اولین برنامهٔ من")
print(9 * 6)

خروجی نمونه

سارا
اولین برنامهٔ من
54

خودآزمایی

پاسخ را انتخاب کن و دلیل آن را بخوان. این بخش برای تمرین است و نمرهٔ رسمی ثبت نمی‌کند.

1. در print(3 + 4) چه چیزی نمایش داده می‌شود؟
2. پسوند معمول فایل برنامهٔ پایتون چیست؟