شرط‌ها و مدیریت خطا

مقایسه و شرط یک‌طرفه

عملگرهای <، <=، >، >=، == و != دو مقدار را مقایسه می‌کنند و نتیجهٔ منطقی True یا False می‌دهند. = برای انتساب است و == برای مقایسهٔ برابری.

بعد از شرط if دو نقطه می‌آید. دستورهای داخل آن را چهار فاصله جلو ببر. خطی که به سطح قبلی برمی‌گردد دیگر داخل شرط نیست.

score = 18
if score >= 15:
    print("آفرین!")
print("پایان بررسی")

آفرین!
پایان بررسی

دو راه یا چند راه

if / else دقیقاً یکی از دو شاخه را اجرا می‌کند. برای چند حالت از elif استفاده کن. پایتون شرط‌ها را از بالا بررسی می‌کند و در یک زنجیره فقط اولین شاخهٔ درست را اجرا می‌کند.

ترتیب شرط‌ها مهم است: اگر اول score >= 10 را بررسی کنی، نمرهٔ ۱۹ هم وارد همان شاخه می‌شود و به شرط score >= 18 نمی‌رسد.

score = 16
if score >= 18:
    print("عالی")
elif score >= 10:
    print("قبول")
else:
    print("نیاز به تمرین")

قبول

شرط‌های تو در تو

می‌توان در بدنهٔ یک شرط، شرط دیگری گذاشت. هر سطح، تورفتگی بیشتری دارد. شرط داخلی فقط زمانی بررسی می‌شود که برنامه وارد شاخهٔ بیرونی شده باشد.

برای خوانایی، شرط‌ها را کوتاه نگه دار. مرزها را هم امتحان کن: مثلاً عددهای ۹، ۱۰ و ۱۱ رفتار شرط >= 10 را روشن می‌کنند.

score = 17
if score >= 0:
    if score <= 20:
        print("نمره معتبر است")

نمره معتبر است

وقتی ورودی عدد نیست

تبدیل متن "hello" به float خطای ValueError می‌دهد. قسمت خطاپذیر را در try قرار بده و همان خطای مورد انتظار را با except ValueError بگیر.

با رخ دادن خطا، باقی دستورهای try اجرا نمی‌شوند و برنامه به except می‌رود. از except بدون نوع خطا برای پنهان کردن همهٔ مشکلات استفاده نکن.

try:
    age = int(input())
    print(age + 1)
except ValueError:
    print("لطفاً عدد صحیح وارد کن")

hello

لطفاً عدد صحیح وارد کن

دستمزد با اضافه‌کاری

ساعت و نرخ را بگیر. تا ۴۰ ساعت نرخ عادی و برای ساعت‌های بیشتر نرخ ۱٫۵ برابر حساب کن. ورودی غیرعددی باید پیام خطا بدهد. با ۴۵ ساعت و نرخ ۱۰، نتیجه ۴۷۵ است.

try:
    hours = float(input())
    rate = float(input())
    if hours > 40:
        pay = 40 * rate + (hours - 40) * rate * 1.5
    else:
        pay = hours * rate
    print(pay)
except ValueError:
    print("ورودی نامعتبر")

475.0

خودآزمایی

پاسخ را انتخاب کن و دلیل آن را بخوان. این بخش برای تمرین است و نمرهٔ رسمی ثبت نمی‌کند.