شب و روز
چرا شب می‌شود و دوباره صبح؟ زمین را بچرخان و ببین!
⭐ ۰ از ۷ مرحلهدر این درس یاد می‌گیری
چرخش زمین به دور خودش را از گردش آن دور خورشید جدا کن.
شب و روز چطور به وجود می‌آید؟
زمین مثل یک فرفره دور خودش می‌چرخد. هر چرخش کامل حدود ۲۴ ساعت طول می‌کشد؛ همین یک شبانه‌روز است.
خورشید فقط نیمی از زمین را روشن می‌کند. جایی که رو به خورشید باشد «روز» است و جایی که پشتش به خورشید باشد «شب».
در واقع خورشید دور ما نمی‌چرخد؛ این ما هستیم که می‌چرخیم و خورشید «طلوع» و «غروب» می‌کند!
زمین را بچرخان
نوار ساعت را حرکت بده. نقطهٔ قرمز، جای تو روی زمین است.
☀️ جای تو رو به خورشید است: روز است.
در این مدل ساده، طلوع ساعت ۶ و غروب ساعت ۱۸ است. زمین از بالای قطب شمال دیده می‌شود و خلاف جهت عقربه‌های ساعت می‌چرخد.
می‌دانستی؟
خورشید از شرق طلوع می‌کند و در غرب غروب؛ چون زمین از غرب به شرق می‌چرخد.
وقتی در ایران روز است، در نقطه‌ای دیگر از زمین شب است؛ برای همین ساعت‌ها در کشورهای مختلف فرق دارند.
🔭 برای کنجکاوها (ردهٔ بالاتر)
نقاط روی استوای زمین با سرعت حدود ۱۶۷۰ کیلومتر در ساعت می‌چرخند، ولی چون همه‌چیز با ما می‌چرخد حسش نمی‌کنیم.
زمین در واقع ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه طول می‌کشد تا یک دور کامل بچرخد (روز نجومی)؛ اما چون هم‌زمان دور خورشید جلو می‌رود، تا خورشید دوباره بالای سر ما برسد ۲۴ ساعت می‌شود (روز خورشیدی).
امتحان کوچک
شب و روز به خاطر چیست؟
کارگاه پژوهش؛ مدل، مشاهده و نتیجه
مراحل را انجام بده و نتیجه را روی کاغذ ثبت کن. برای دیدن مرحلهٔ بعد روی عنوان آن بزن.
۱. آماده‌سازی
با کمک بزرگ‌تر، چراغ‌قوه را ثابت نگه دار و یک توپ را زمین فرض کن.
۱ از ۳ مرحله را دیده‌ای.
دلیل علمی را پیدا کن
در مدل روز و شب، کدام متغیر را تغییر دادی؟
ستاره‌ها و نشان‌های تو
چی یاد گرفتیم؟
- زمین دور خودش می‌چرخد و یک چرخش حدود ۲۴ ساعت است.
- نیمی از زمین که رو به خورشید است روز دارد و نیم دیگر شب.
- خورشید از شرق طلوع و در غرب غروب می‌کند.
🎉 حالا می‌دانی چرا هر روز صبح می‌شود!
📚 منابع و مطالعهٔ بیشتر
عددهای دوره گرد شده‌اند. اندازه و سرعت در برخی مدل‌ها برای فهم بهتر تغییر کرده‌اند؛ تعداد قمرهای شناخته‌شده با کشف‌های تازه تغییر می‌کند.