خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی
وقتی خورشید، زمین و ماه روی یک خط می‌ایستند چه می‌شود؟
⭐ ۰ از ۷ مرحلهدر این درس یاد می‌گیری
ترتیب خورشید، زمین و ماه را در دو نوع گرفتگی تشخیص بده.
خورشیدگرفتگی را هرگز بدون عینک مخصوص (استاندارد) تماشا نکن. عینک آفتابی معمولی کافی نیست و به چشم آسیب می‌زند.
گرفتگی چطور رخ می‌دهد؟
خورشیدگرفتگی: ماه دقیقاً بین خورشید و زمین قرار می‌گیرد و سایه‌اش را روی بخشی از زمین می‌اندازد. این هنگام ماه نو رخ می‌دهد.
ماه‌گرفتگی: زمین بین خورشید و ماه قرار می‌گیرد و سایهٔ زمین روی ماه می‌افتد. این هنگام ماه کامل رخ می‌دهد.
گرفتگی هر ماه رخ نمی‌دهد، چون مدار ماه نسبت به مدار زمین حدود ۵ درجه کج است و سه جرم معمولاً روی یک خط نیستند.
گرفتگی را بساز
ماه بین خورشید و زمین است (ماه نو): سایهٔ ماه روی بخش کوچکی از زمین می‌افتد و آن‌جا خورشید پوشیده می‌شود.
اندازه‌ها و فاصله‌ها در این شکل واقعی نیستند.
عجیب ولی واقعی
خورشید حدود ۴۰۰ برابر بزرگ‌تر از ماه است و حدود ۴۰۰ برابر هم دورتر؛ برای همین در آسمان هم‌اندازه به نظر می‌رسند و ماه می‌تواند خورشید را کامل بپوشاند.
در ماه‌گرفتگی کامل، ماه سرخ‌رنگ می‌شود؛ چون هوای زمین نور سرخ را خم می‌کند و به ماه می‌رساند. تماشای ماه‌گرفتگی بی‌خطر است.
امتحان کوچک
در خورشیدگرفتگی کدام جرم بین دو جرم دیگر قرار دارد؟
با دست‌های خودت کشف کن
مراحل را انجام بده و نتیجه را روی کاغذ ثبت کن. برای دیدن مرحلهٔ بعد روی عنوان آن بزن.
۱. آماده‌سازی
از چراغ‌قوه و دو توپ، زیر نظر بزرگ‌تر، برای مدل سایه استفاده کن.
۱ از ۳ مرحله را دیده‌ای.
کشف تو چه بود؟
در خورشیدگرفتگی کدام جسم میان زمین و خورشید قرار می‌گیرد؟
ستاره‌ها و نشان‌های تو
چی یاد گرفتیم؟
- خورشیدگرفتگی هنگام ماه نو و ماه‌گرفتگی هنگام ماه کامل است.
- گرفتگی هر ماه رخ نمی‌دهد چون مدار ماه کج است.
- خورشیدگرفتگی را فقط با عینک مخصوص ببین.
🎉 حالا می‌دانی آسمان چطور نمایش «سایه‌ها» برپا می‌کند!
📚 منابع و مطالعهٔ بیشتر
عددهای دوره گرد شده‌اند. اندازه و سرعت در برخی مدل‌ها برای فهم بهتر تغییر کرده‌اند؛ تعداد قمرهای شناخته‌شده با کشف‌های تازه تغییر می‌کند.